Gemi acenteleri ve proforma (PDA)
Türk limanlarına uğrayan her geminin yerel bir acenteye ihtiyacı vardır. Acente gemi adına liman başkanlığı, gümrük, kılavuz, römorkör ve terminalle ilgilenir ve liman masraflarını armatöre ya da kiracıya yansıtır.
Acente ne yapar
- Liman başkanlığı, gümrük, pasaport ve sağlık makamlarıyla geliş ve gidiş işlemleri.
- Kılavuz, römorkör ve palamar rezervasyonu; rıhtımın terminalle koordinasyonu.
- Yük belgeleri: kaptan adına hazırlık bildirimi (NOR), olay tutanağı (SOF), konşimento.
- Gemi ihtiyaçları: mürettebat değişimi, kumanya, yedek parça, kaptana nakit, doktor ve tamir.
- Armatör ve kiracıyı bilgilendirmek: sıra durumu (line-up), yanaşma beklentisi, gecikmeler.
Armatör, kiracı ve koruyucu acente
Sefer çarterinde acenteyi çoğu zaman kiracı belirler, ücretini armatör öder. Limanda kendi gözü olsun isteyen armatörler ayrıca bir koruyucu acente (protecting / husbandry agent) atar. Her biri kendi müvekkilinin çıkarını gözetir; karşınızdakinin kimin acentesi olduğunu bilmek işe yarar.
Proforma masraf hesabı (PDA)
Uğraktan önce acente bir PDA gönderir: müvekkilin genellikle peşin ödediği liman masrafları tahmini. Tipik olarak şunları içerir:
- Fener ücreti, liman başkanlığı ve sağlık harçları.
- Kılavuzluk, römorkaj ve palamar.
- Terminalin aldığı rıhtım ya da liman ücretleri.
- Acentelik ücreti, haberleşme ve motor kirası.
Kalkıştan sonra acente gerçek faturalarla final masraf hesabını (FDA) gönderir; fark hesaplaşılır. Tanınmayan bir limana ilk uğrakta iki üç acenteden PDA alıp karşılaştırmak olağan bir uygulamadır.
Acente bulmak
Portiva'daki her liman sayfasında, İMEAK Deniz Ticaret Odası kayıtlarından alınan ve o limanda ofisi olan acentelerin listelendiği bir gemi acenteleri sekmesi var. O limandaki acentelerden PDA almak için tek bir talep gönderin.
Sörveyör bulmak
Portiva'da limanı seçin, oradaki bütün yetkili firmaları görün. Teklif almak için tek bir talep gönderin, o limanda çalışan firmalara iletelim. Yurtdışındaki sörvey firmaları, kendi adlarına gemiye çıkacak yerel sörveyör için yerel sörveyör talebini kullanabilir.